กฏหมายแพ่ง

กฎหมายแพ่งว่าด้วยบุคคล

นิยามของคำว่า “บุคคล”

ตามกฎหมาย “บุคคล” หมายถึง ผู้ซึ่งสามารถมีสิทธิในทางกฎหมายได้ และในขณะเดียวกันก็ต้องมีหน้าที่ตาทที่กฎหมายได้บัญญัติไว้ด้วย โดยสามารถแบ่งออกได้เป็น ๒ ประเภท กล่าวคือ

๑. บุคคลธรรมดา (Natural Person)

๒. นิติบุคคล (Juristic Person)

บุคคลธรรมดา (คน)

ประเด็นหลักในกฎหมายลักษณะบุคคล

    มีสภาพบุคคลหรือไม่ (เป็นผู้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายหรือไม่ )

 เป็นบุคคลที่ถูกจำกัดสิทธิหรือไม่

บุคคลบางประเภทมีสิทธิแต่ใช้สิทธิได้ไม่เต็มที่ ได้แก่ ผู้เยาว์ คนไร้ความสามารถคนเสมือนไร้ความสามารถ

บุคคลธรรมดา (Natural Person)

สภาพบุคคล

การเริ่มสภาพบุคคล (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๕ วรรคแรก)

๑. เริ่มแต่เมื่อคลอด และ

๒. อยู่รอดเป็นทารก

การสิ้นสุดสภาพบุคคล

  ๑. สิ้นสุดลงเมื่อตาย

๒. สิ้นสุดลงเมื่อศาลสั่งสาบสูญ

การเริ่มสภาพบุคคล
(การเกิด)

“เกิด” หมายความว่าอย่างไร

ก่อนเกิดก็มีสิทธิต่างๆ ได้ หากเกิดมาภายหลังรอดอยู่

ถ้าไม่รู้วันเกิด- จะเริ่มนับอายุอย่างไร?

การสิ้นสุดสภาพบุคคล
(การตาย)

ประเภทของการสิ้นสุดสภาพบุคคล

 -ตาย

 -สาบสูญ

สาบสูญ

หลักเกณฑ์ของการเป็นบุคคลสาบสูญ

1. ไปจากภูมิลำเนา โดยไม่มีใครรู้แน่ว่าอยู่หรือตายเป็นเวลา 5 ปี เว้นแต่เป็นกรณีพิเศษ

กรณีพิเศษ 2 ปี

กรณีพิเศษ

หายไปในการรบหรือสงคราม

เดินทางไปกับยานพาหนะที่อับปางหรือสูญหายไป

ตกอยู่ในเหตุอื่นที่เป็นอันตรายแก่ชีวิต

สาบสูญ

หลักเกณฑ์ของการเป็นคนสาบสูญ

ศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ

    กระบวนการโดยย่อมีดังนี้

1.   ผู้มีส่วนได้เสียหรืออัยการร้องขอต่อศาล

2.   ศาลมีคำสั่งแสดงความสาบสูญ

การถอนคำสั่งศาล มีหลักเกณฑ์ดังนี้

3.   พิสูจน์ได้ว่าบุคคลสาบสูญนั้นมีชีวิตอยู่ หรือตายผิดจากระยะเวลาที่ระบุไว้

4.   ผู้มีส่วนได้เสียหรืออัยการร้องขอต่อศาล

5.   ศาลถอนคำสั่ง

ผลของการถอนคำสั่งศาล

ไม่กระทบกระเทือนความสมบูรณ์ของการกระทำที่สุจริต และ

ทำในระหว่างเวลาที่ศาลมีคำสั่งสาบสูญไปจนถึงถอนคำสั่ง

เช่น

  แดง หายตัวออกไปจากภูมิลำเนา เป็นเวลา 10 ปี

  ดำ ซึงเป็นทายาทร้องขอต่อศาลสั่งให้แดงเป็นคนสาบสูญ

   ศาลมีคำสั่งให้แดงเป็นคนสาบสูญ มีผลให้ทรัพย์สินของแดงโอนแก่ดำในฐานะเป็นมรดก เป็นจำนวน 1 ล้านบาท

ดำนำเงินไปใช้จ่าย เป็นจำนวน 6 แสนบาท

แดงกลับมาที่ภูมิลำเนา

ศาลถอนคำสั่งดำต้องคืนเงินให้แดง 4 ล้านบาท

จากข้อเท็จจริงข้างต้น หากดำ ใช้จ่ายเงินไป 4 แสนบาท โดยรู้ว่าแดงกลับมาแล้ว แสดงว่าดำไม่สุจริต ดังนั้น ดำจึงต้องคืนเงินให้แดง ทั้งหมด 1 ล้านบาท

แต่ทั้งนี้ หากศาลเพิกถอนคำสั่งให้แดงกลับมามีสภาพบุคคลดังเดิมแล้ว การใดๆ ที่ดำทำไปหลังจากศาลถอนคำสั่ง ไม่ว่าดำจะสุจริตหรือไม่ก็ตาม การนั้นกฎหมายไม่คุ้มครอง

ความสามารถ

ผู้เยาว์

คนไร้ความสามารถ

คนเสมือนไร้ความสามารถ

ผู้เยาว์

บรรลุนิติภาวะโดยการสมรส

บรรลุนิติภาวะตามปกติ

นิติกรรมบางอย่างไม่ต้องขอความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม ก็สมบูรณ์

     นิติกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อผู้เยาว์ฝ่ายเดียว

นิติกรรมที่ต้องทำเองโดยเฉพาะตัว

นิติกรรมที่จำเป็นในการดำรงชีพตามควร

กรณีผู้เยาว์ประกอบการค้าหรือรับจ้างแรงงาน

ให้ความยินยอมเพียงครั้งเดียวก็เพียงพอ

คนไร้ความสามารถ

 คือคนวิกลจริต ที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถแล้ว

นิติกรรมที่กฎหมายกำหนดกฎเกณฑ์เฉพาะไว้ หากฝ่าฝืน เป็นโมฆะ เช่น

การทำพินัยกรรม

การทำพินัยกรรมต้องอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์

คนวิกลจริตทำพินัยกรรมไม่ได้

นิติกรรมที่กฎหมายกำหนดกฎเกณฑ์เฉพาะไว้ หากฝ่าฝืน เป็นโมฆะ

การสมรส

การสมรสต้องอายุไม่ต่ำกว่า 17 ปีบริบูรณ์

คนวิกลจริตทำการสมรสไม่ได้

นิติบุคคล

นิติบุคคลมีสิทธิและหน้าที่แตกต่างกันหรือเหมือนกันกับบุคคลธรรมดาหรือไม่

ภูมิลำเนาของนิติบุคคล

การจัดการนิติบุคคล